Kruidengeneeskunde

Kruidengeneeskunde is in China de belangrijkste tak van de Chinese geneeskunde. Acupunctuur is er relatief minder belangrijk. Ieder ziekenhuis heeft een afdeling kruidengeneeskunde en een kruidenapotheek. Ook zijn er veel kruidenapotheken waar je eerst doktersadvies krijgt en dan je kruiden kunt meenemen. Het betreft hier meestal zogeheten "ruwe" kruiden. Dit zijn gedroogde en eventueel verder bewerkte kruiden. Een bewerking kan bijvoorbeeld zijn: bakken met honing, koken in wijn, verkolen. Overigens zijn "kruiden" niet altijd planten. Ook (delen van) dieren, of mineralen worden gebruikt in de kruidengeneeskunde.

De kruiden worden dan in een zak of een oude krant meegegeven, en thuis moet er iedere dag een aftreksel gemaakt worden van één portie kruiden. Dit is een hele bewerking, die een aantal uren kooktijd vergt en afhankelijk van het soort kruiden behoorlijk kan stinken (vinden westerlingen). Voor langdurige behandeling is er een enorm aantal "patentmedicijnen'. Standaard formules die makkelijk in te nemen zijn: pillen, poeders, zalven, drankjes enzovoorts.

Ook in Nederland komen er steeds meer van dit soort Chinese apotheken, waar je naar binnen kunt lopen en na een kort gesprek, pols- en tongonderzoek kruiden mee kunt krijgen. Het consult is meestal goedkoop, de kruiden duur. De kwaliteit van de kruidenbehandeling is doorgaans goed, al vinden veel mensen het vervelend dat er een taalbarrière is, en dat de aandacht van de behandelaar zich meestal beperkt tot de tong en pols van de klant.

In Japan is men een stuk minder dol op langdurig koken en luchtjes. Vandaar dat men daar (en in Taiwan) methoden heeft ontwikkeld om kruidenbehandeling wat prettiger te maken. De kruiden worden bewerkt volgens de traditionele voorschriften, de juiste tijd gekookt, en het aftreksel wordt vervolgens gevriesdroogd, en voor een betere verwerking gemengd met bijvoorbeeld zetmeel. Zo krijg je zogeheten granulaten, kruiden in poedervorm, die met wat warm water gemakkelijk in te nemen zijn. Een bijkomend voordeel is dat ze, mits in gesloten pot bewaard, een paar jaar goed blijven (qua werking, en qua hygiëne).

Kruiden: planten, dieren, mineralen

De meeste Chinese geneeskruiden zijn (delen van) planten. Vaak zijn het wortels, maar ook vruchten, bladeren, bloemen, stengels, pitten, twijgjes, schors worden veel gebruikt. Van enkele duizenden planten is beschreven wat de werking is. Enkele honderden worden hier in het Westen regelmatig gebruikt (ik heb zelf zo'n 150 kruiden op voorraad, waarvan ik er enkele tientallen zeer regelmatig gebruik en de andere alleen in bijzondere situaties).

Helaas is de Chinese kruidengeneeskunde bekender door het gebruik van dieren. Neushoorn-hoorn en tijgerbotten zijn beruchte voorbeelden van stukken van dieren die om hun werking veelvuldig werden gebruikt (gezien de prijs alleen door rijken). Het gebruik van beschermde diersoorten is verboden, en voor de meeste ingrediënten zijn alternatieven (neushoorn-hoorn kan worden vervangen door hoorns van waterbuffels, tijgerbotten door hondenbotten (als ik het wel heb)), weliswaar minder sterk, maar in iets hogere dosering goed bruikbaar. Extra sneu is wel, dat bijvoorbeeld neushoorn-hoorn wordt geacht de potentie te verhogen (vanwege de vorm, snap je wel), terwijl de werking volgens de kruidengeneeskunde een geheel andere is... Ikzelf gebruik weliswaar soms (stukjes) van dieren in mijn kruidenformules, maar het betreft dan nooit beschermde dieren, en meestal kom ik goed uit zonder.

Drakenbotten?

Over botten gesproken: een "kruid" dat vrij vaak wordt gebruikt heet "dragon bone" (Long Gu). Rare jongens, die Chinezen? Het gaat hier om een mineraal. En als ik het goed heb zijn het versteende fossielen (dino-botten) die in grote aantallen gevonden worden in China. Het is een relatief goedkoop en erg nuttig mineraal, en zo worden er nog meer gebruikt. Vaak zijn het "kruiden" die een "naar beneden gerichte" werking hebben, gezien het gewicht van de gesteentes niet echt verwonderlijk als je de logica van de Chinese geneeskunde volgt. (Dat zelfs in China niet iedereen snapt dat 'drakenbotten' een gebruikelijke naam is voor dino-botten blijkt uit het hiernaast staande krantenknipsel van 5 juli 2007.)

Opmerking: met ingang van augustus 2007 begin ik geen nieuwe behandelingen met Chinese kruiden. De reden daarvoor is dat ik vrijwel uitsluitend nog met acupunctuur werk, naar tevredenheid van mijzelf en patiënten. De informatie op deze afdeling van website is dus uitsluitend ter informatie. Op termijn zullen de pagina's over behandelingen ook worden aangepast.

Verder lezen over kruiden

[Inleiding][Een behandeling][Werking][Formules][Voeding][Geschiedenis][Westerse geneesmiddelen][Vragen]

Andere afdelingen van deze website

[Acupunctuur][Uitgangspunten][Kruiden][Je ervaring][De praktijk en ikzelf][Voor acupuncturisten]

De Kraanvogel, Samuel van Houtenstraat 6, 3515 EA Utrecht, tel. 030-2331875

Overname alleen na toestemming, ongewijzigd en met bronvermelding, inclusief "link"!